Hezarfen Ahmed Çelebi

Hezarfen Ahmed Çelebi, Osmanlı topraklarında yaşamış çok bilgili birisidir. Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesinde ismi geçmektedir. Hezarfen Ahmed Çelebi, sırtına taktığı kanatlarla İstanbul Üsküdar’dan Doğancılar meydanına ulaşmayı başarmıştır. Çoğu insan ilk uçan Türk olarak Ahmet Çelebi’yi kabul görür. Fakat bazı bilim insanları yeterli kaynak olmadığına dayanarak bu işin bir efsaneden ibaret olduğunu söylüyor.  Hezarfen, Farsça bir kelimedir ve manası bin anlamına gelir.  Hezarfen’e bu yüzünden bilgin, bilimli anlamı yüklenmiştir. Çelebi ise Süryanice’den gelen bir unvandır, Osmanlılara göre Çelebi efendi, rab, kuvvetli manasına geliyordu.

Hezarfen Ahmed Çelebi’nin Uçma Çalışması Hakkında

1550-1565 yıllarından Avusturya büyük elçisi Ogier Chislain de Busbecq İstanbul’da yaşıyordu. Günlüğüne bu tarihler arasında bir Osmanlı’nın gökyüzünde dakikalarca süzüldüğüne şahit olduğunu yazdı. Fakat bilim insanları Hezarfen Ahmed Çelebi’nin o dönemde yaşamadığını ve bu durumun Hezarfen Ahmed Çelebi’yi yakından uzaktan ilgilendirmediğini söyledi. Hezarfen Ahmed Çelebi hakkında elimizde bulunan tek kaynak Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nden elde ediliyor.

Hezarfen Ahmed Çelebi Hakkında Görüşler

 

Tarihsel Görüş:

Hezarfen Ahmed Çelebi’nin uçtuğuna şahit olan halk hemen padişaha haber verir. Dönemin padişahı IV.Murat durum karşısında çok düşünür. Avrupa’dan birkaç gurup insan o dakikada oraya gelerek durumun doğruluğuna tanık olur. Avruplıların bu ilgisinden dolayı 4.Murat Ahmet Çelebi’yi kaybetmemek için bir kase altın verir. Tüm hizmetkarlarına Hezarfen Ahmet Çelebi’nin rahat edilmesini emreder. Bilim insanlarının yaptıkları araştırmalara göre o dönemde hazineden bir kase altın eksilmemiştir. Bu olayın sadece Seyahatname de geçmesi Evliya Çelebi’nin eserin popülerliğini arttırmaya çalışması olarak görüldü. Bu bulgulardan sonra bilgili Osmanlı tarihçileri olaya şüpheyle yaklaşmaya başladı.

Türk tarihçisi İlber Ortaylı Hezarfen Ahmed Çelebi’nin uçma olayını Türk halkının efsaneleştirdiğini ve gerçek bir olay olmadığını söyledi. İlber Oraylı’nın hemen ardından Halil İnancık’ta olayın doğru olmadığını sadece o dönemdeki insanların ağzından dolanan bir laftan ibaret olduğunu söyledi.  Daha sonra bu olayların Türk halkına öğretilmesini ya da okutulmasına engel olmamız gerek diye ekledi. İlber Ortaylı, Halil İnancık ve Ekmeleddin İhsanoğlu’nun ortak kararıyla Hezarfen Ahmed Çelebi’nin uçma olayı sadece bir efsaneden ibarettir.

Bilimsel Görüş

Hava olaylarını inceleyen bilim insanlarına göre bu uçuş o dönemin şartlarında imkansızdır. Kule ve meydan arasındaki yükseklik 63 metre, iki bölge arasındaki uzaklık ise 3.358 metre olarak hesaplanmıştır. Bu verilere göre o dönemde bu uzaklık arasındaki hava basıncını ve eğimi hesaplayıp uçmak oldukça zordur. Günümüzde hazırlanan delta kanatlar bile bu uçuşu yapmakta oldukça zorlanabilir.  Delta kanatları dünyanın en hafif maddelerinden yapılır. Fakat o mesafe arasındaki basınç ve eğimin üstesinden gelmesi pek mümkün değildir. Bilimsel görüşe göre Hezarfen Ahmed Çelebi’nin o dönemde uçuş yapması sadece bir efsanedir.

Hezarfen Ahmed Çelebi’ye İnanlar

Hezarfen Ahmed Çelebi’nin mucizevi uçuşu hakkında bilinen tek kanıt Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi olarak biliniyor. Seyahatname’de sadece küçük bir bölümde geçen olay bazı insanlar tarafından farklı boyutlara evirildi. Uçma becerisi ve dolu bir insan olmasından dolayı Osmanlı halkı ona Hezarfen olarak seslenmiştir.  Uçma işini kafaya  koyduğu anda Leonardo Da Vinci’nin uçma konusunda yazdığı kaynaklardan yararlanmıştır. Da Vinci’nin yazılarında Türk âlim olarak görülen kişi İsmail Cevheri’dir. İsmail Cevheri’den aldığı fikirler doğrultusunda uçma konusunda bir takım fikirlere sahip oldu. Öncelikle kuşların uçma mekanizmasını inceledi daha sonra kanatlarını geliştirdi.

Hezarfen Ahmed Çelebi’nin Popüler Kültürü

Hezarfen Ahmed Çelebi, Türk havacılık sektörünün en önemli insanlarıdır.  Hezarfen Ahmed Çelebi, Türkiye’nin ve Osmanlı’nın en önemli değerleri arasında gösteriliyor. Her ne kadar gerçekliği belirli olmasa da anlatılanlar her Türk gencinin yolunu açmakta en önemli görevi görüyor.

  1. PTT idaresinin ürettiği posta pullarının üzerinde Hezarfen Ahmed Çelebi kullanılmıştır. Zeytuni, yeşil ve mavi renklerde olan pullar Galata Kulesi ve Üsküdar arasındaki uçuşu hatırlatıyor. Hezarfen Ahmed Çelebi’nin değeri bu pullarla git gide daha da artmıştır.
  2. Bir zamanlar TRT Çocuk çizgi film kanalında Hezarfen Ahmed Çelebi’nin hayatına, eserlerine ve başarısızlıklarına değinilmiştir. TRT Çocuk’un en ünlü çizgi filmleri arasında görülen Küçük Hezarfen çok beğeni toplamayı başarabildi.
  3. 2011’in başlarında 3D teknolojisi kullanılarak Hezarfen Ahmed Çelebi’nin animasyon filmi yapıldı.
  4. 2013 yılında Fazıl Say tarafından Hezarfen Ney adlı beste bestelenmiştir. 4 bölüme ayrılan beste her bölümde Hezarfen Ahmed Çelebi’nin neler yaşayabileceğini gösterdi.
  5. 1996 yılında vizyona girmiş İstanbul Kanatlarımın Altında filmi, Hezarfen Ahmed Çelebi’nin başarılarını konu edindi. Bu film o dönemdeki insanlara Hezarfen Ahmed Çelebi efsanesini anlatmaya çalıştı.
  6. Muhteşem Yüzyıl dizisinde Hezarfen Ahmed Çelebi hakkında birçok kesit verilmeye çalışıldı.

Bilim insanlara göre bir efsane olsa da Türk halkının duygularını ve milli düşüncelerini kalkındırmak için Hezarfen Ahmed Çelebi önemli bir isimdir. O dönemde uçtuğu doğru ya da yanlış olabilir. Fakat farklı yönlerden zekası ve bilinci onu bir kahraman yapabiliyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir