İbn Türk

İbn Türk, Türk üst düzey bir matematikçidir. 800 yıllarında yaşamış olan Abdülhamit İbn Türk, birçok bilim ve fen konusunda başarılarıyla biliniyor. Başarılarından bir tanesi cebir ilminin öncülerinden biri olarak görülüyor.  Doğum tarihi hakkında herhangi bir bulgu yoktur. Doğduğu yer ise Türkistan ve Çin arasında kalan bir bölgedir.

Tarih kitaplarında isminin içerisinde Türk olan ilk bilim insanlarındandır. İbnü’l Kıfti Abdülhamit İbn  Türk hakkında birçok eser yayınlamıştır.  İbnü’l Kıfti’ye göre  İbn Türk birçok konuda kendini geliştirmiş, başarılı ve bilgili biriydi. Maharetli ve ilmin her türlüsüne açık bir insandı.  Katip Çelebi eserlerinden cebirin nerede geldiğini ve İbn Türk’ün soyu hakkında bilgi vermiştir.

İbn Türk Hakkında

Harezmi’den önce yaşamış bilim için hayatını vermiş birisidir.   Tam ismi Abdülhamit İbn Vasi İbn Türk Fazl’dır.  İbn Türk,  sayılar deneyi ve cebir üzerinde birçok araştırma çalışma yapmıştır. İbn Türk’ün birçok eseri ve kitabı olduğu söyleniyor.  Fakat bunların efsane mi yoksa gerçek mi olduğu büyük bir soru işareti bırakıyor.

Abdülhamit İbn Türk’ün cebir için yazdığı eserinin çok ufak bir bölümü günümüze kadar gelebildi. Matematik ve cebir üzerinde mutlak bir yeteneği vardı. Bu işle ilgilenen herkes tarafından büyük takdir kazanıyordu.  Aritmetik alanda yaptığı çalışmalar hala önemini koruyor. Birçok eser yazdığı gibi matematik üzerine kitaplar yazmaya devam etti.  Matematikçiler ona “el-cebr” lakabını taktı. Harezmi’nin eserlerinin çevrilmesiyle cebir ifadesi Avrupa toplarına taşındı.  Avrupa’da ismi algebra olarak değiştirildi. Harezmi den sonra ikinci derece denklemlerinin çözümlerini büyük bir başarı ile sağladı.

Abdülhamit İbn Türk, o dönemin yetersizliklerinden dolayı sadece bir bölüme ulaşan cebr ve basit denklemler üzerinde bilinmeyenleri inceledi.  O dönem negatif rakam sözcüğü bilinmediği için eksi rakamlara imkansızlık hali ismini verdi.  İbn Türk’ün çalışmalarının büyük bir kısmı dikdörtgen ve kare şekilleriyle anlaşıldı.  Bu icattan sonra cebir öğrenmek ve çözmek için analitik geometri kullanıldı.  Analitik geometri Abdülhamit İbn Türk’ten sonra 1600 ‘lü yıllardan sonra kullanıldı.

İbn Türk’ün Gelişimi

Abdülhamit İbn Türk’ün en büyük hayali sözlü iletişime gerek kalmadan sonuçları bulabilecek gençler yaratmaktaydı. Abdülhamit İbn Türk’ün yaptığı çalışmaları not etmesi ve kolay yapması ondan sonra gelecek insanlara kolaylık sağlamaktan geçiyordu.  Denklemlerini ve problemlerini her zaman açık ve net yazdığı için ondan sonra gelecek nesile ışık tutmaya devam etti. Hiçbir zaman yaptığı işlerde ayrıntıya girmeye çalışmadı. Bu nedenle eserleri her zaman ilgi ve alaka ile okundu.  Harezmi’den sonra Abdülhamit İbn Türk, cebirin babası olarak kabul edildi. İslam dünyasında yetişmiş iki önemli cebir ustası her zaman birbirlerini tamamlaya bilmiştir.

Abdülhamit İbn Türk, cebir konusunda birçok eser kaleme aldı. İbn Türk, kadar cebire önem veren isim ise Harezmi olarak biliniyordu.  İbn Türk’ün birçok eseri tercüme edilerek insanlara gösterildi.  Harezmi ve İbn Türk’ün cebir konusundaki ustalıkları hakkında ki tartışmalar her zaman devam ediyor. Fakat iki önemli bilim insanı da cebire çok büyük emek vermişlerdir.

İbn Türk’ün Çalıştığı Alanlar

  1. Aritmetik
  2. Cebir
  3. Trigonometri
  4. Geometre
  5. Astronomi
  6. Kartografı ve İslam dünyası

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir