Muazzez İlmiye Çığ

Muazzez İlmiye Çığ, 20 Haziran 1914 yılında Bursa’da doğan Sümerolog, tarihçi ve Türk bilim insandır. Kırım kökenli bir aileden gelen Çığ’ın babası Kırım’dan Merzifon’a göç etmiştir. Annesi ile yine Kırım’dan Bursa’ya göç etmiştir.  Ailesinin İzmir’de yaşadığı sırada 1919 yılında, Yunan ordusunun İzmir’i işgal etmesinden dolayı Çığ’ın ailesi daha güvenli olması sebebiyle Çorum’a göç etmiş ve buraya yerleşmiştir. Dolayısı ile Muazzez İlmiye Çığ ilk eğitimini Çorum’da almıştır. Ailesinin Bursa’ya taşınması nedeniyle de Bursa’da özel bir okul olan Bizim Mektep’e yazılmıştır. Burada keman dersleri ile birlikte Fransızca dersleri de alan Çığ, 1926 yılında girdiği sınavı kazanmış ve Bursa Kız Muallim Mektebi’ne girmeye hak kazanmıştır. Öğretmenlik okulundan 1931 yılında mezun olmuş ve öğretmenlik yapmak için Eskişehir’e atanmış, buraya taşınmıştır. Babası da öğretmen olan Çığ, Eskişehir’de toplamda dört yıl çalışmıştır.

Akademik Hayatı

Eskişehir’de dört yıl boyunca öğretmenlik yapan Muazzez İlmiye Çığ daha sonra Atatürk’ün emri ile kurulmuş olan Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi’nin Hititloji Bölümü’ne girmeye hak kazanmıştır. 1936 yılında üniversite eğitimi almaya başlayan Çığ burada, Nazi yönetiminde bulunan Almanya’dan kaçarak Türkiye’ye gelen Profesör Dr. Hans Gustav Guterbock’tan Hitit kültürü ile dili derslerini almıştır. Çığ aynı zamanda Akad ve Sümer dilleri ile birlikte Mezopotamya kültürü hakkında Profesör Dr. Benno Landsberger’den ders almıştır. Muazzez ilmiye Çığ, 1940 yılında mezun üniversiteden olduktan sonra da İstanbul Eski Şark Eserleri Müzesi’ne atanmıştır. Burada Çiviyazılı Belgeler Arşivi için uzman adıyla çalışmalarda bulunmuştur.

İstanbul Eski Şark Eserleri Müzesi’nde uzman olarak çalışmaya başlayan Çığ bu sırada hem okuldan arkadaşı olan hem de kendisi gibi öğretmen olan Kemal Çığ ile bir evlilik gerçekleştirmiştir.

Çalışma Hayatı

Muazzez İlmiye Çığ tam olarak 31 yıl boyunca İstanbul Eski Şark Eserleri Müzesi’nde çalışmıştır ve meslektaşı olan Dr. Kraus ve Hatice Kızılay ile birlikte bu müzenin deposunda yer alan Hitit, Akad ve Sümer dillerindeki on binlerce tableti temizlemiştir. Bu tabletleri çalışma arkadaşlarıyla birlikte temizleyen Muazzez İlmiye Çığ daha sonra tabletleri sınıflandırarak numaralandırmıştır. Yaklaşık olarak 74 bin tabletin belgeliğini oluşturmuş ve 3 bin tabletin de kopyalamasını yaparak katalog şeklinde yayınlanmasını gerçekleştirmiştir.

İstanbul Arkeoloji Müzesi’nin Paris’te bulunan Louvre Museum, Londra’da bulunan British Museum ve Berlin’de bulunan Vorderasiatisches Museum gibi gelişmiş ve Ön Asya Dilleri Araştırma Merkezi durumuna getiren Çığ aynı zamanda Almanya’dan, Finlandiya’dan ve ABD’den Türkiye’ye gelen uzmanlar eşliğinde Sümeroloji kapsamında yayınlar gerçekleştirmiştir.

Muazzez İlmiye Çığ Kimdir?

Münih’te gerçekleştirilen Oryantalistler Kongresi’ne 1957 yılında katılım sağlayan Çığ, 1960 yılında da Heidelberg Üniversitesi’nde toplamda altı ay süren bir çalışma gerçekleştirmiştir. Ayrıca 1965 senesinde Roma’da ziyaretçilere açılan Hitit sergisini Londra’ya götüren Muazzez İlmiye Çığ, bir dönem Londra’da kalmış ve Sümeroloji alanındaki çalışmalarına devam etmiştir. 1972 yılında da İstanbul’daki görevinden emekliye ayrılmıştır.

Sümeroloji alanında yaptığı çalışmalar ile hem Türkiye’de hem de uluslar arası bilim alanında adından söz ettiren Çığ, emekli olduktan sonra da çalışmalarına devam etmiştir. Emekli olduktan sonraki hayatının bir bölümünü yurtdışında gerçekleştiren Çığ, 1988 yılında Philadelphia’da bulunan Asuroloji Kongresi’ne katılım sağlamıştır. Muazzez İlmiye Çığ sayesinde Sümer edebiyatına yeni konular kazandırılmıştır ve eksik olan bilgiler tamamlanmıştır. Çünkü Çığ, emekli olduktan sonra Philadelphia Üniversitesi’nin müzesinde Tabletler Bölümü’nde başkan olan Profesör Kramer ile birlikte çalışmalar gerçekleştirmiştir.

Kitapları

Philadelphia Üniversitesi’nde Sümer dili ve tarihi üzerine başarılı çalışmalar gerçekleştiren Muazzez İlmiye Çığ daha sonra birlikte çalışma yaptığı Prof. Kramer’in bir eseri olan Tarih Sümerler’le Başları’ın Türkçe çevirisini yapmıştır. Bu çeviri kitabın yoğun ilgi görmesinden sonra da Çığ 1993 yılında çocuklar için Zaman Tüneliyle Sümerlere Yolculuk isimli kitabı kaleme almıştır. Emekli olmasına ve yaşın ilerlemesine rağmen Çığ, kendi alanında sürekli olarak kitaplar yazmaya devam etmiştir.

Başarı ve Ödülleri

Sümeroloji alanında yaptığı çalışmalar ve başarılarından dolayı İstanbul Üniversitesi tarafından 2000 yılında Muazzez İlmiye Çığ’a Fahri Doktora unvanı verilmiştir. 2005 yılında da Osmaniye’de bulunan Çardakköyü Anadolu Kültür ve Araştırmaları Derneği’nden Muazzez İlmiye Çığ için Özgür İnsan Ödülü verilmiştir. Çığ tarafından yazılmış olan Vatandaşlık Tepkilerim isimli kitap, Galatasaray Rotary Kulübü tarafından İngilizceye çevrilmiştir. İngilizceye çevrilen bu eser ABD ve Avrupa’da bulunan üniversitelerdeki kütüphanelerde yerini almıştır.

Muazzez İlmiye Çığ bilim alanında yaptığı çalışmalar ve kitap çalışmalarıyla birlikte çeşitli konferanslara da davet edilmiştir ve konuşmacı olarak yer almıştır. Ayrıca çeşitli organizasyonlarla da televizyonlarda konuşmacı olarak bulunmuş, toplumu aydınlatmaya devam etmiştir.

Yunan Mitolojisinin Sümerler’den alındığını ifade eden Çığ’ın Sümerli Ludingirra adlı kitabı, 2004 yılında İran’da basılmıştır. Ayrıca Çığ’a Adana Tepebağ Rotary Kulübü tarafından da Meslek Hizmet Ödülü layık görülmüştür. Muazzez İlmiye Çığ’ın imzası bulunan eserlerden bazıları ise şunlardır:

  • 1995; Kur’an İncil ve Tevrat’ın Sümer’deki Kökeni
  • 1996; Sümerli Ludingirra – Zaman Tüneliyle Yolculuk
  • 1997; İbrahim Peygamber – Sümer Yazılarına ve Arkeolojik Buluntulara Göre
  • 1998; İnanna’nın Aşkı / Sümer’de İnanç ve Kutsal Evlenme, Zaman Tüneliyle Sümer’e Yolculuk
  • 2000; Hititler ve Hattuşa / İştar’ın Kaleminden, Gılgameş / Tarihte İlk Kral Kahraman
  • 2002; Ortadoğu Uygarlık Mirası
  • 2003; Ortadoğu Uygarlık Mirası 2, Sümer Hayvan Masalları
  • 2004; Bereket Kültü ve Mabet Fahişeliği, Vatandaşlık Tepkilerim
  • 2005; Atatürk Düşünüyor
  • 2008; Sümerlilerde Tufan / Tufan’da Türkler

Muazzez İlmiye Çığ, yazmış olduğu Vatandaşlık Tepkilerim isimli eserinde yazdıklarından dolayı 2007 yılında halkı kin ve düşmanlığa tahrik etmek iddiasıyla yargılanmıştır ve mahkemenin ilk duruşmasıyla suçsuzluğu kanıtlanmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir