Mustafa İnan

Mustafa İnan, 1911 Adana doğumluolan ve 5 Ağustos 1967 Freiburg’ta vefat eden Türk Bilim insanıdır. İnşaat mühendisi olan ve akademisyenlik yapan İnan, teorik ve uygulamalı mekanik alanında çalışmalar yaparak döneminin önde gelen inşaat mühendisi bilim insanları arasında yerini almıştır. Türkiye’de bilimin gelişmesi amacıyla çalışmalar yapan ve yaşamını buna adayan İnan, 1957 ve 1959 yılları arasında da İstanbul Teknik Üniversitesi’nde rektörlük görevini icra etmiştir. Aynı zamanda yaptığı bilimsel çalışmalarla TÜBİTAK’ın kurucularından biri olarak önem kazanmıştır.

Yaşamı ve Eğitim Hayatı

1911 yılında Adana’da dünyaya gelen Mustafa İnan’ın babası seyyar bir posta memuru Hüseyin Avni Bey, annesi ise Rabia Hanım’dır. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Fransız işgali sebebiyle ailesi ile birlikte Adana’dan ayrılan Mustafa İnan, Konya’ya yerleşmiştir. Birinci Dünya Savaşı’nın sonlanması ve Fransız işgalinin son bulması ile memleketine ailesi ile birlikte geri dönen İnan, burada ilk eğitimini ve orta eğitimini almıştır. Orta eğitimini aldığı sırada, son sınıftayken parasız yatılı okulda okuyan Mustafa İnan, matematiğe karşı olan ilgisinden dolayı burada Riyaziyeci Mustafa olarak isimlendirildi. Ney çalmaya karşı olan ilgisi ile de ön plana çıkan İnan, Mevlana ve Yunus Emre gibi filozofların yaşamlarını incelemeye başladı.

Parasız yatılı okuldaki eğitimini 1931 yılında birincilik ile bitiren Mustafa İnan aynı zamanda Yüksek Mühendis Mektebi’ne de birincilik ile girmeye hak kazandı. Yüksek eğitim alırken de aynı zamana edebiyatla ve tiyatroyla da ilgilendi. Girdiği İstanbul teknik Üniversitesi’ni de birincilikle bitiren İnan, doktora eğitimini almak amacıyla devletin sağladığı bursla Zürih’e gitti ve Eidgenössische Technische’de eğitim aldı. Burada Vrendel kirişleri alanında çalışmalar yaptı ve Vrendel tipli köprülerin araştırmasını gerçekleştirdi. Mustafa İnan ayrıca Fotoelastisite ile ilgili olarak araştırma yapan ilk Türk bilim insanı olarak da tarihe adını yazdırdı.

Doktora eğitimini tamamlayan ve 1941 yılında derecesini alan İnan, ‘’Kayma Merkezi’’ isimli ilk makalesini 1943 yılında yayımladı. Bu makale yayını ile birlikte Mustafa İnan, Türk bilim insanları arasında yurt dışında doktora yapan ilk bilim insanı olarak da Türk tarihine adını yazdırdı.

1942 ve 1944 seneleri arasında Türkiye’ye gelerek vatani görevini yapan İnan daha sonra 1944 yılında, Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu olan Jale İnan ile bir evlilik gerçekleştirdi.

Akademik Hayatı

Doktora eğitimini tamamlamasının ardından Türkiye’ye geri dönerek askerlik görevini yapan ve evlilik gerçekleştiren Mustafa İnan 1944’te Yüksek Mühendis Mektebi’ne yani İstanbul Teknik Üniversitesi’ne Teknik Mekanik ve Mukavemet Muallim Muavinliği görevine getirildi. 1945 yılında da çalıştığı üniversiteden profesör unvanını aldı.

Çalıştığı üniversitede 1950’li yıllarda fotoelastisite Laboratuarı’nı kuran Mustafa İnan, yine aynı üniversitede Teknik Mekanik ve Genel Mukavemet Kürsüsü Başkanı olarak 1946 ve 1954 yılları arasında, İnşaat Fakültesi Dekanı olarak 1954 ve 1956 yılları arasında, rektör olarak da 1957 ve 1959 yılları arasında görev aldı. Böylelikle Mustafa İnan, Türkiye’de en genç rektör ve en genç dekan olarak da tarihe geçti. Akademik başarılarının yanı sıra akademik yöneticilik alanında sağladığı başarılar nedeniyle Mustafa İnan 1957 yılında İtalyan Hükümeti tarafından iyi yöneticilere verilen Grand Ufficale Unvanı’na sahip oldu.

Dünyadan ilk yapay uyduların gönderildiği yıllar olan 1959 ve 1964 yılları arasında Mustafa İnan ‘’ Suni Peyklerin Yörünge Hesaplarına Dair Bazı Sonuçlar’’ adlı makaleyi yazmıştır. Bu makale ile birlikte toplam 11 adet bilimsel makale yayımlamıştır. 1961 yılında da ‘’Taşıma Matrisi’’ kavramını Elastomekanikte İntikal Matrisi adlı bilimsel makalesinde tanımlamıştır ve böylelikle taşıma matrisi problemi üzerinde dünyada çalışma yapan ilk bilim insanı olarak Mustafa İnan tarihe geçmiştir.

Mustafa İnan Kimdir?

1962 senesinde gerçekleştirilen farklı konferanslarla üniversiteleri teorik düzeyde bilgisayarlarla tanıştıran İnan, rektörlük görevinden sonra Bayındırlık Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı’ndan teklifler almıştır fakat bu teklifleri olumlu olarak yanıtlamamıştır. Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma yani TÜBİTAK’ın fikir babaları arasında yer alan İnan, bu kurumun kurucularından biri olmuştur ve TÜBİTAK’ta 1963 ile 1967 yılları arasında Bilim Kurulu Üyesi olarak çalışmalarda bulunmuştur. Daha sonra 1967 yılının Mart ayında TÜBİTAK’ın başkanlığına seçilmiştir.

İnşaat mühendisi olan, kendi alanında pek çok bilimsel çalışmaya ve ilke imzasını atan Mustafa İnan, kendi alanı dışında bilim dalları ile de ilgilenmiştir. Kendi bilimsel alanında gerçekleştirdiği seminerlerin ve yayınladığı bilimsel makalelerin yanında Düşünme Sanatı, Arya-Dharma ile ilgili de çalışmalar yapmış, yazılar yayınlamış ve Türkiye’nin çeşitli yerlerinde konferanslar vermiştir. Ayrıca Mustafa İnan, başta Türkçe olmak üzere Musevice, Farsça ev Arapça kelimelerin ve anlamların üzerinde çalışmalar yapmış, ‘’Dil ve Matematik’ adlı bir makale de yayımlamıştır.

Almanya, İsviçre ve Amerika Birleşik Devletleri’nde mesleki ve bilimsel çalışmalar yapmak amacıyla 6 ay süre ile görevlendirildiği esnada, Türkiye’de iken nedeni anlaşılamayan hastalığı sebebiyle Almanya’nın Freiburg kentine tedavi olmak amacıyla giden İnan, burada tedavisi gerçekleştirilirken 1967 yılının 5 Ağustos tarihinde vefat etmiştir. 10 Ağustos 1967 yılında cenazesi İstanbul Teknik Üniversitesi’ne getirilen İnan için tören düzenlenmiştir ve cenaze Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedilmiştir.

Vefatından sonra TÜBİTAK’ın Bilim Kurulu, 1971 yılında TÜBİTAK Hizmet Ödülü’nü Mustafa İnan’a vermeyi kararlaştırmıştır. Ayrıca Mustafa İnan adı, İstanbul ile Ankara arasında bulunan bir viyadüğe ve de İstanbul Teknik Üniversitesi Merkez Kütüphanesi’ne verilmiştir.

Yayınlanan Makaleleri ve Kitapları

Mustafa İnan, Bilimsel ve akademik alanda pek çok çalışma ile birlikte makalelere de imzasını atmıştır. Mustafa İnan imzası taşıyan bilimsel makalelerin başlıcaları şunlardır:

  • 1943 yılında; Kayma Merkezi
  • 1951 yılında; Shear Center of Semi Elliptical Cross-Section
  • 1952 yılında; Elastic Stability of a Cylindirical Strip Subjected to Simple Bending, Çok Şekil Değiştiren Cisimlerin Elastisite Teorisine Dair
  • 1953 yılında; Durchslagsstabilitæt eines Zylindrischen Flæchenstreifens under der Wirkung der Biegemomentes
  • 1959 yılında; Suni Peyklerin Yörünge Hesaplarına Dair Bazı Sonuçlar, Termik Asıllı İlkel Gerilmelerin Doğuşu
  • 1961 yılında; İç Basınca Maruz Çok Kalın Küre Kabuklarının Plastik Durumu, On the Hypoteses used in the Non-Uniform Torsion, The Carry-over Matrix in Elastomechanics
  • 1962 yılında; Dağlı Yüklere Maruz Kolonların Burkulmasına Dair, An Approximate Method in Calcultating the Finite Displacements of Beams
  • 1963 yılında; İki Ucu Mafsallı Dağılı Yüklere Maruz Kolonun Burkulmasına Dair, The Stability of Circular Arches and Carry-over Matrix
  • 1964 yılında; İp Çokgeni Denklemi ve Nümerik İntegrasyon, Sıfır Kuvvet Sistemleri ve Saint-Venant Prensibi

Mustafa İnan bilimsel makalelerinin yanı sıra akademik olarak yazılmış, telifli kitaplara da sahiptir. Mustafa İnan’ın telifli kitapları ise şunlardır:

  • 1948 yılında; Elasto- Mekanikte Başlangıç Değerleri Metodu ve Taşıma Matrisi
  • 1966 yılında; Elastik Çubukların Genel Teorisi
  • 1967 yılında; Cisimlerin Mukavemeti
  • 1969 yılında; Düzlemde Elastisite Teorisi

Mustafa İnan’a ait olan bilimsel alanda çeviris yapılmış olan eserler ise şunlardır:

  • 1948 yılında İngilizceden çeviri; Cisimlerin Mukavemeti, Kısım I, Cisimlerin Mukavemeti, Kısım II
  • 1950 yılında İngilizce’den çeviri; Plak ve Kabuklar Teorisi
  • 1952 yılında Almanca’dan çeviri; Elemanter Mukavemet

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir