Turhan Feyzioğlu

Turhan Feyzioğlu, 1922 yılında Kayseri’de doğan ve 24 Mart 1988 tarihinde Ankara’da vefat eden bakan, milletvekili, kurucu meclis üyesi, akademisyen, siyasetçi ve Türk bilim insanıdır. Dokuzuncu dönemde Sivas’tan milletvekili olan Feyzioğlu 1973’te ve 1977’de gerçekleşen seçimlerde Kayseri’den milletvekili adayı olarak kazanmıştır. Kayseri’nin en bilinen ve köklü ailelerinden biri olan Feyzioğlu ailesinde Turhan Feyzioğlu’nun babası da iki dönem milletvekilliği yapmıştır. Turhan Feyzioğlu’nun babası Sait Feyzioğlu aynı zamanda öğretmen, yargıç ve avukatlık da yapmıştır.

Eğitim ve Çalışma Hayatı

İlköğrenimi Kayseri’de alan Turhan Feyzioğlu sonraki süreçlerde farklı okullarda eğitim almıştır. 140 ve 1941 döneminde Galatasaray Lisesi’ni bitiren Feyzioğlu, 1945 yılında da İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirmiştir. Lisans mezuniyetini aldıktan sonra Fransa’ya giden ve buradaki Ecole Nationale d’Administration ile İngiltere’deki Oxford Üniversitesi’nde profesyonel olarak çalışmalar yapan Feyzioğlu daha sonra bu çalışmalarını tamamlayarak Türkiye’ye dönüş yapmıştır. Türkiye’ye döndükten sonra 1946 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ne asistan olarak atanan ve çalışmaya başlayan Turhan Feyzioğlu aynı üniversitede doktora derecesini de 1949 yılında almıştır. Feyzioğlu’nun doktora tezi ise Kanunların Anayasaya Uygunluğunun Kazai Murakabesi’dir.

Doçentlik unvanını alan Turhan Feyzioğlu 1952 yılında İngiltere’ye gitmiştir ve Türkiye’ye döndüğünde de 1955 yılında profesörlük unvanına sahip olmuştur.  profesör olduktan sonra Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nin dekanlığına 1956 yılında seçilen Turhan Feyzioğlu, Türkiye’nin en genç dekanı olarak tanınmıştır. Öğrencilerine sürekli olarak ‘Nabza göre şerbet vermeyin’ demecinde bulunan Feyzioğlu bu söz ile daha da bilinirliliğe ulaşmıştır. Akademik çalışmalarına üniversitede devam eden Turhan Feyzioğlu aynı zamanda Forum isimli derginin kuruculuğunu yapmış ve aynı zamanda derginin yazarları arasında da yerini almıştır.

Turhan Feyzioğlu Kimdir?

Akademik yaşamını başarıyla sürdüren Turhan Feyzioğlu daha sonra Demokrat Parti’nin iktidarda olduğu dönemde yaşamış olduğu bir görüş ayrılığı sebebi ile üniversitedeki görevinden ayrılmıştır. Üniversitedeki görevini bıraktıktan sonra Cumhuriyet Halk Partisi’ne giren ve politikaya hayatına başlayan Turhan Feyzioğlu, dokuzuncu dönemde milletvekili seçilmiştir. 1957 ile 1960 yılları arasında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde görev alan Feyzioğlu 27 Mayıs 1960 yılında yaşanan askeri darbeden sonra Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nin rektörlüğüne getirilmiştir.

ODTÜ’de rektör olarak görev yapmaya başladıktan sonra Kurucu Meclis Üniversite Temsilcisi olan Turhan Feyzioğlu bu görevini 1961 yılına kadar sürdürmüştür. Kurucu Meclis sonrasında Anayasa Komisyon Başkanlığı görevine getirilmiştir ve 1961 yılında da ikinci kez kurulan Cemal Gürsel Hükümeti’nde Milli Eğitim Bakanı olarak görev almıştır. Ayrıca Feyzioğlu kurulan ilk koalisyon hükümetinde başbakan yardımcılığı ile devlet bakanlığı görevini sürdürmüştür.

Milli Eğitim Bakanı olarak siyasi yaşamını sürdüren Feyzioğlu, 27 Mayıs askeri darbesi nedeniyle görevlerinden uzaklaştırılmış olan 147 öğretim üyesinin çalıştıkları üniversitelere geri dönmesinin sağlanmaması üzerine bakanlıktan istifa etmiştir. 1961 senesinde yapılan genel seçimde Cumhuriyet Halk Partisi’nden Kayseri Milletvekili seçilen Feyzioğlu aynı zamanda partinin yönetiminde de görev almıştır.

Güven Partisi’nin Kuruluşu

Cumhuriyet Halk Partisi’nin içerisinde Bülent Ecevit tarafından başlatılan ‘Ortanın Solu’ hareketine karşı çıkan Turhan Feyzioğlu, bazı arkadaşlarıyla birlikte partisinden ayrılmıştır ve Güven Partisi’ni kurmuştur. Partinin kurulmasının ardından da 1967 yılının Ekim ayında genel başkan olarak seçilmiştir. Daha sonra Güven Partisi yine Cumhuriyet Halk Partisi’nden ayrılarak kurulan Cumhuriyetçi Part ile birleşmiştir ve Cumhuriyetçi Güven Partisi kurulmuştur. Bu yeni partide de Turhan Feyzioğlu genel başkan olarak seçilmiştir.

Süleyman Demirel sonrasında Bülent Ecevit tarafından kurulan ortak hükümette Başbakan Yardımcılığı yapan Feyzioğlu yapılan 1973 ve 1977 genel seçimlerinde Kayseri’den milletvekili olmuştur. 1980 yılındaki askeri darbenin sonrasında Turhan Feyzioğlu’nun başbakanlığı söz konusu olmuştur fakat başbakanlığı gerçekleşmemiştir.  Daha sonra askeri yönetimin etkisiyle siyasi partilerin kapatılmasının ardından Feyzioğlu da siyasetten çekilmiştir. Kurulan askeri yönetim döneminde Kıbrıs Danışmanı olarak 1981 yılında atanan Feyzioğlu aynı zamanda 1982 yılında Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurulu’nun üyeliğine getirilmiştir.

Aldığı Görevler

Turhan Feyzioğlu, siyasi hayatına son verinceye dek tam olarak 25 yıl boyunca parlamentoda ve kurucu mecliste üye olarak çalışmalarını sürdürmüştür. Kurulan iki İnönü Hükümeti’nde de devlet bakanlığı ve başbakan yardımcılığı yapan Feyzioğlu CGP Genel Başkan’lık yaptığı dönemlerde de devlet kademelerinde görev almaya devam etmiştir. Ayrıca Feyzioğlu, Türkiye’yi Avrupa Konseyi’nde de temsil etmiş ve Avrupa Konseyi Parlamenter Asamblesi Başkan Vekilliği de yapmıştır.

Eserleri

Atatürkçülüğü hayatı boyunca kendisine rehber edinen Turhan Feyzioğlu, bu görüşlerini açıkça ortaya koyan eserlere de imzasını atmıştır. Hukuk profesörü olan Feyzioğlu ayrıca iktisat ve siyasal bilimler alanlarında da Fransızca, Türkçe ve İngilizce makalelere, eserlere imzasını atmıştır. Hem siyaset hem de bilim alanında çalışmalar yapan Turhan Feyzioğlu, 1988 yılının 24 Mart gününde yaşadığı kalp yetmezliği nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Turhan Feyzioğlu imzası taşıyan eserlerin başlıcaları şunlardır:

  • 1945; Umumi İktisada Giriş
  • 1947; İdare Hukukunda Beklenme­yen Haller: Emprevizyon Nazariyesi
  • 1948; Esaret Yolu
  • 1951; Kanunların Anayasaya Uygunluğunun Kazai Murakebesi
  • 1952; İdare Hukukunda Beklenmeyen Haller Nazariyesi
  • 1953; Du Parti Unique a’ la Démocratie
  • 1957; Kanunların Anayasaya Uygunluğunun Kazai Murakabesi: Tabana Memleketlerde ve Türkiye’de, De­mokrasiye ve Diktatörlüğe Dair Düşünce­ler, Demokrasiye ve Diktatörlüğe Dair Memleket Meseleleri Hakkında Düşünceler
  • 1958; Türkiye’de Kaza ve Vilayet İda­resi Üzerinde Bir Araştırma
  • 1963; Devlet Adamı Atatürk
  • 1964; Büyük Tehlike Komünizm
  • 1972; Atatürkçü ve Milliyetçi Yolda İleri
  • 1975; Millet Yolunda
  • 1976; Sosyal Adalet ve Sosyal Güvenlik İçin
  • 1977; Atatürkçü Yol
  • 1982; Atatürks Way: A Cultural Publication of Otomarsan
  • 1984; Chypre: Mythes et Realies
  • 1986; Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi II: Atatürkçülük, Atatürkçü Düşünce Sisteminin Temelleri, Atatürk ve Milliyetçilik
  • 1987; Kemal Atatürk de la liberation Nationale et du Development Dans le Paix, Un liberateur et un Modernisateur Genial, Publie Par le Centre de Recherche s Atatürk, Atatürk Yolu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir