Türkan Saylan

Türkan Saylan, 13 Aralık 1935 yılında İstanbul’da doğan ve 18 Mayıs 2009 tarihinde İstanbul’da vefat etmiş olan Türk bilim insanıdır. Tıp doktoru olan ve aynı zamanda aktivist olarak da bilinen Saylan, Türkiye’de özellikle kız çocuklarının okutulması yolunda büyük emekler vermiş ve pek çok başarıya imzasını atmıştır.

Yaşamı ve Eğitim Hayatı

Tıp bilgini olarak Türk tarihinde önemli bir yer edinen Cumhuriyet kadınlarından Türkan Saylan, Cumhuriyet döneminin ilk müteahhitlerinden biri olan Fasih Galip Bey ile İsviçre asıllı Lili Mina Raiman’ın evliliklerinden olan beş çocuk içinde en büyükleri olarak dünyaya gelmiştir. Annesi Lili Mina Raiman evliliği gerçekleştikten sonra Leyla ismini almıştır. Ailenin en büyük çocuğu olan Türkan Saylan, İstanbul Kandilli İlkokulu’nda ilk eğitimini 1944 ve 1946 yılları arasında almış ve daha sonra Kandilli Kız Lisesi’ne giderek 1946 ile 1953 yılları arasında lise eğitimini almıştır.

Lise eğitimini başarı ile tamamlayan Saylan İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’ni kazanmış ve fakülteyi 1963 yılında bitirmiştir. Tıp eğitiminin tamamlanmasının ardından Sosyal Sigortalar Kurumu Nişantaşı Hastanesi’nde Deri ve Zührevi Hastalıklar uzmanlığını almak üzere 1964 ve 1968 yılları arasında eğitim gören Türkan Saylan, ihtisas eğitimini tamamladıktan sonra 1968’de İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin Dermatoloji Anabilim Dalı’nda başasistan olarak görev almıştır. Akademik kariyerine devam eden Saylan, 1971 yılında İngiliz Kültür Heyeti tarafından verilen burs ile tıp alanında ileri eğitim görmek amacıyla İngiltere’ye gitmiştir. İleri tıp eğitimi sonrasında 1974 senesinde Fransa’da ve 1976 yılında da İngiltere’de tıp alanında çalışan Saylan 1972 yılında doçentlik unvanını almıştır. 1977 yılında ise profesörlük unvanına sahip olmuştur. 1957 yılında bir evlilik yapan Saylan’ın kendisi gibi doktor olan ve grafiker olan iki oğlu bulunmaktadır.

Akademik Çalışmaları

1976 yılında Cüzam Hastalığı üzerine çalışmalar yapmaya başlayan Saylan, bu çalışmalarının ardından Cüzamla Savaş Derneği ve Vakfı’nı kurmuştur. 1981 ile 2011 yılları arasında da Tıp Fakültesi Cüzam Araştırma ve Uygulama Merkezi’nde müdürlük görevini icra etmiştir. Tıp alanında yaptığı başarılı çalışmalarla bilinen Saylan, yalnızca tıp doktorluğu yapmamış ve dernekler kurup, oluşturulan araştırma topluluklarında görevler de almıştır. 1990 yılında kurulan İstanbul üniversitesi Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi’nin kuruluşunda aktif rol almış ve bu merkezin müdür yardımcılığı görevini 1996 yılına kadar sürdürmüştür. Ayrıca bu merkezin kadın sağlık derneklerinin de koordinatörlüğü görevini üstlenmiştir. Dermatoloji Kliniği’nin öğretim üyesi olarak çalışma yürüten Türkan Saylan, 2002 yılının sonuna kadar çalışmalarına devam etmiş ve daha sonra emekli olmuştur.

Türkan Saylan Kimdir?

Türkiye’de başarılı çalışmalara imzasını atan Türkan Saylan ayrıca uluslararası bir örgüt olan Dünya Sağlık Örgütü’nde Cüzam Hastalığı alanında danışmanlık görevini 2006 senesine kadar gerçekleştirmiştir. Bununla birlikte ILU’nun (Uluslararası Lepra Birliği) kurucu üyesi ve de başkan yardımcısı olmuştur. Türkiye’de de Behçet Hastalığı, Cinsel İlişkiyle Bulaşan Hastalıklar ve Dermatoloji Laboratuarı’nın kurulmasında Türkan Saylan görev almıştır. 1981 ile 2002 yılları arasında ayrıca Türkan Saylan gönüllülükle Sağlık Bakanlığı’na bağlı Lepra Hastanesi’nde başhekimlik görevini de yürütmüştür.

Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği ve Türkan Saylan

Tıp alanındaki akademik çalışmaları ile birlikte tıp alanındaki çalışmaların yapılması amacıyla kurulan dernek ve kuruluşlarda etkin olan Türkan Saylan aynı zamanda Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği ile de adından sıkça söz ettirmiştir. Türkan Saylan, 1989 yılında devrim yasaların korunması ve laik düzenin korunup geliştirilmesi, bununla birlikte kız çocuklarının okutulmasının sağlanması amacıyla Atatürkçü bir grup aydın tarafından kurulan Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nin (ÇYDD) kurucu olmuştur. ve kurucusu olduğu, binlerce kız çocuğunun okutulduğu bu dernekte Saylan, yaşamının son gününe kadar çalışmış; derneğin Genel Başkanlığı’nı yapmıştır.

ÇYDD çalışmalarının yanı sıra toplumsal bir görev olarak 14 Nisan 2007’de Ankara Tandoğan’da düzenlenen ve de 29 Nisan 2007’de İstanbul Çağlayan’da düzenlenen ‘’Cumhuriyet Mitingleri’’nde düzenleyici olarak da görev aldı. ÇYDD haricinde farklı sivil toplum kuruluşlarında da bulunan ve aktif olarak çalışmalar yürüten Türkan Saylan, 1990 yılında kurulan Öğretim Üyeleri Derneği’ni kurmuştur ve başkanlık görevini yürütmüştür.

TÜRKÇAĞ’ın kurucu başkanı olan Saylan aynı zamanda yaşamının son günlerine kadar Kandilli Kız Lisesi Kültür ve Eğitim Vakfı’nda kurucu başkanlık görevini icra etmiştir. Dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel tarafından 31 Mart 2000’de Sosyal Hizmetler Danışma Kurulu Üyesi olarak seçilen Saylan daha sonra yine dönemin Cumhurbaşkanı olan Ahmet Necdet Sezer tarafından, 2001 yılında Yüksek Öğrenim Kurulu’nda üye olarak görevlendirilmiştir. Saylan, 2003 ve 2004 yılında da Başbakanlık İnsan Hakları Danışma Kurulu Üyesi olmuş ve de İstanbul il İnsan Hakları Kurulu’nda da üye olarak çalışmalarını sürdürmüştür.

Ödülleri ve Başarıları

Türk bilim insanı olarak oldukça başarılı çalışmalara imzasını atan Türkan Saylan ayrıca aktivist olarak içinde bulunduğu pek çok çalışma ile de ödüllere layık görülmüştür. Tıbbi akademik kariyerinin dışında Türkiye’de insan hakları, kadın sorunları ve kız çocuklarının okutulması yönünde pek çok girişimde bulunan ve başarılı olan Saylan’ın sahip olduğu ödüllerden bazıları şunlardır:

  • 1978 yılında; Dowling Kulübü Ödülü (İngiltere Dermatologları Derneği tarafından)
  • 1990 yılında; Ülkemizde Yılın Kadını Ödülü
  • 1996 yılında; Kuzey Amerika Klinik Dermatoloji Derneği Onur Üyeliği
  • 1996 yılında; Atatürkçü Düşünceye Hizmet Ödülü (İncirli Lions Klübü tarafından)
  • 1997 yılında; Kuvayi Milliye Ödülü (Haliç Rotary Klübü tarafından)
  • 2005 yılında; Puduhepa Ödülü (Adana Kültür ve Sanat Derneği tarafından)
  • 2006 yılında; Yılın Başarılı İş Kadınları Ödülü (Dünya Gazetesi tarafından), ÇEK Eğitim Ödülü (Çağdaş Eğitim Kooperatifi tarafından)
  • Yıl Mesleki Başarı Ödülü (Rotary Klübü tarafından)

Vefatı

Akademik hayatı ile birlikte aktivist çalışmalarını yaşamının son gününe kadar sürdüren Türkiye’nin önemli isimlerinden ve bilim insanlarından biri olan Türkan Saylan, kanser hastalığı nedeniyle rahatsızlanmış ve 18 Mayıs 2009 tarihinde hayatını kaybetmiştir. Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nde, TÜRKÇAĞ Vakfı’nda, Kandilli Kız Lisesi Kültür ve Eğitim Vakfı’nda ve de Cüzamla Savaş Derneği ve Vakfı’nda başkan olarak yaşamının son gününe kadar görev alan Saylan, yaşamı ve yaptıklarıyla tüm dünyaya örnek teşkil eden bir isim olmuştur.

Bilim insanı olan Saylan’ın yaşam öyküsü ve cüzam hastalığına karşı verdiği savaşla Ayşe Kulin tarafından ‘’Türkan, Tek ve Tek Başına’’ isimli kitapta kaleme alınmıştır. Daha sonra bu kitaptan esinlenilerek ‘’Türken’’ isimli bir televizyon dizisi ülkemizde yayınlanmıştır. Dizinin ardından bir başarı öyküsünün başkahramanı olan Türkan Saylan’ın anlatıldığı bir sinema filmi de çekilmiş ve gösterime sokulmuştur.

Eserleri

Türkiye’nin başarılı isimlerinden olan ve cüzam hastalığına karşı büyük çalışmalara imzasını atan Türkan Saylan, toplamda 440 yayın yapmıştır. Bu yayınların yaklaşık olarak elli tanesi yabancı bilimsel dergilerde yayınlanmış olan tıbbi araştırmalardır. 204 yayını ise sosyal, siyasal ve tıbbi içerikleri olan gazete makaleleridir. Saylan’ın sahip olduğu yayınların 186’sı da Türkçe olarak tıbbi dergilerde yayınlanmıştır. İki tanesi kitap olmak üzere Saylan’ın üç tane de seminer kitabı bulunmaktadır. Saylan’ın yazmış olduğu kitaplardan bir tanesi de ders kitabı olarak okutulmaktadır.

Türkan Saylan’a ait olan eserlerin bazıları şunlardır:

  • At Kız
  • Umuttan Şimdi Doğar
  • Geçmişten Geleceğe
  • Cumhuriyet’in Bireyi Olmak 1
  • Cumhuriyet’in Bireyi Olmak 2

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir